De wet bepaalt in welke volgorde de erfgenamen worden opgeroepen. Na de echtgenoot of geregistreerd partner en kinderen volgen: ouders, broers en zussen. Daarna volgen grootouders en uiteindelijk overgrootouders.

Wie heeft er recht op een erfenis?

Heeft de overledene een testament gemaakt, dan staat daarin wie de erfgenamen zijn en wat ze erven. Als er geen testament is, bepaalt de wet wie de erfgenamen van de overledene zijn en hoe groot de erfenis is waar ze recht op hebben.

Wie zijn de erfgenamen na overlijden?

Heeft de overledene een testament gemaakt, dan staat daarin wie de erfgenamen zijn. De wet kent vier groepen erfgenamen:

1. U bent erfgenaam als u met de overledene was getrouwd of een geregistreerd partnerschap had.
2. U bent erfgenaam als u volgens de geboorteakte of door adoptiekind bent van de overledene.
3. Als de overledene geen partner had en ook geen (klein)kinderen, dan wordt gekeken of er ouders, broers of zussen zijn (groep 2). Zijn er in groep 2 ook geen erfgenamen (meer), dan wordt gekeken naar erfgenamen in groep 3 en ten slotte groep 4.
4. Als er in geen van de groepen erfgenamen zijn, dan gaat de nalatenschap naar de Staat.

Als er geen testament is, is er ook geen executeur. Een executeur wordt immers via een testament benoemd. Als er geen testament is, moeten de erfgenamen gezamenlijk de nalatenschap (erfenis) afwikkelen. Als er veel erfgenamen zijn kan dit onpraktisch zijn. Daarom wordt er geregeld gekozen om één erfgenaam (of een derde) een volmacht te geven voor de afwikkeling. Als één of meerdere erfgenamen de nalatenschap beneficiair hebben aanvaard, kan het zijn dat de nalatenschap vereffend moet worden. Hiervoor zijn aparte regels opgenomen in de wet. In beginsel zijn bij een vereffening de erfgenamen gezamenlijk vereffenaars.

Hoe weet ik of ik erfgenaam ben?

In een testament staat wie de erfgenamen van de overledene zijn. U of de notaris kan contact opnemen met het Centraal Testamentenregister (CTR). Voor de aanvraag is een kopie van de overlijdensakte nodig. Bij het CTR weten ze of de overledene een testament heeft gemaakt en waar dat is. Is er geen testament, dan geldt de wet. U bent dan onder meer erfgenaam als u met de overledene was getrouwd of een geregistreerd partnerschap had. U bent ook erfgenaam als u kind bent van de overledene.

Wat te doen als een erfgenaam onvindbaar is?

Een nalatenschap kan niet verdeeld worden als niet alle erfgenamen daarbij betrokken zijn. Is een erfgenaam spoorloos? Dan kunnen de overige erfgenamen zich tot de rechtbank wenden en een verzoek doen tot benoeming van een vereffenaar. De rechtbank wijst dan een vereffenaar aan, die nalatenschap wel kan afwikkelen, ook al ontbreekt de medewerking van een erfgenaam.

Wettelijke verdeling

Bent u getrouwd of hebt u een geregistreerd partnerschap en heeft u kinderen? Dan geldt de wettelijke verdeling. De langstlevende partner krijgt de volledige nalatenschap van de overledene. De kinderen krijgen een vordering in geld op deze langstlevende ouder of partner. De langstlevende ouder of partner hoeft deze vordering pas af te lossen als hij/zij overlijdt.

Heeft stieffamilie recht op een erfenis?

Erven mijn stiefkinderen van mij? Stief- en pleegkinderen hebben volgens het wettelijk erfrecht geen recht op de erfenis. Een stief- en pleegkinderen tot erfgenaam maken kan alleen via een testament.

Was de overledene opnieuw getrouwd en hebben de kinderen dus een stiefouder? Ook dan geldt de wettelijke verdeling. De stiefouder hoeft de vorderingen van de kinderen van de overledene pas uit te keren, als hij/zij overlijdt. Als de stiefouder echter het gehele vermogen opmaakt, dan kan de vordering van de kinderen niet meer worden voldaan. De wet biedt in zo’n geval de mogelijkheden om de positie van de kinderen te versterken door middel van wilsrechten. Wilsrechten kunnen voorkomen dat goederen bij de stief familie terecht komen.

Kunnen samenwoners van elkaar erven?

Samenwonenden kunnen zonder testament niet van elkaar erven. Een samenlevingsovereenkomst is niet voldoende. In een samenlevingsovereenkomst kunt u regelen dat alle gezamenlijke bezittingen van de één naar de ander gaan bij overlijden. Maar bezittingen die enkel van de overledene zijn, behoren tot de nalatenschap van de overledene en komen dus toe aan zijn/haar erfgenamen. Is het de bedoeling dat de samenlevers wel van elkaar erven, dan zullen zij dit moeten opnemen in een testament.

Erft mijn ex van mij?

Tijdens uw scheiding is uw toekomstige ex-echtgenoot nog steeds uw wettelijke erfgenaam. Dit geldt ook voor geregistreerd partners. Als u dit niet wilt, dan kunt u in een testament uw echtgenoot uitsluiten als erfgenaam. Als de scheiding is afgerond, is uw ex-echtgenoot of geregistreerd partner geen erfgenaam meer volgens de wet. Heeft u een testament? Dan kan daar een specifieke bepaling over echtscheiding in staan. Als u gaat scheiden, dan is het verstandig door een specialist te laten controleren of het nodig is uw testament aan te laten passen.

Kan ik de partner van mijn kind uitsluiten?

Als uw kinderen in algehele gemeenschap van goederen zijn getrouwd, dan laat u automatisch de helft van uw nalatenschap na aan de partner van uw kind. Om dit te voorkomen, kunt u kiezen een uitsluitingsclausule op te nemen in uw testament. Is uw kind in beperkte gemeenschap van goederen getrouwd (vaak zijn dat huwelijken gesloten na 1 januari 2018), is de erfenis die worden ontvangen tijdens het huwelijk persoonlijk van uw kind, tenzij u in uw testament iets anders bepaald.

Ik heb ruzie met de andere erfgenamen. Wat nu?

Heeft u vragen over de wettelijke verdeling, wilsrechten of hulp nodig bij de afwikkeling van een nalatenschap? Neem dan gerust contact op!