FAQ

Heeft u een vraag? vind direct uw antwoord door uw onderwerp te selecteren en te scrollen naar de juiste vraag. Is uw vraag niet beantwoord? Neem dan gerust contact met ons op!

FAQ's over Huurrecht

Wat wordt verstaan onder middenstandbedrijfsruimtes?

Het gaat hierbij om huurovereenkomsten voor de detailhandel en de horeca, bijvoorbeeld voor het huren van een winkel of restaurant (“de zgn. 7:290-bedrijfsruimtes”). Huurovereenkomsten voor het huren van een kantoor vallen niet onder deze categorie. Dat is de zgn. 7:230 overige bedrijfsruimtes.

De bescherming van de huurder van middenstandbedrijfsruimtes is sterk. De redenering is dat een huurder vaak veel moet investeren in het pand en dat de huurder sterk afhankelijk is van de locatie, waardoor verhuizen naar een ander pand soms gewoon onmogelijk is. Om de huurder daartegen te beschermen zijn er opnieuw een aantal strikte en beschermende regels in het leven geroepen.

Wat is “indeplaatsstelling”?

Verhuurders van bedrijfsruimtes waar een winkel in is gevestigd, die geconfronteerd worden met een huurder die van het huurcontract af wil omdat hij zijn bedrijf heeft verkocht, en daarom een nieuwe huurder introduceren, hoeven dat niet zomaar te accepteren. Maar als de verhuurder zijn medewerking weigert op onredelijke gronden, dan kan de huurder aan de rechter vragen om in te grijpen. Iedere huurder van een middenstandsbedrijfsruimte heeft namelijk het zogenoemde recht van indeplaatsstelling. Dat recht van indeplaatsstelling is dwingend vastgelegd in het huurrecht bedrijfsruimte: het kan dus niet in het huurcontract worden ‘weggecontracteerd’. Bij indeplaatstelling is geen sprake van een nieuwe huurovereenkomst bedrijfsruimte, maar van voortzetting van de bestaande huurovereenkomst. Dat betekent dus dat de huurprijs hetzelfde blijft.

Kan de huurprijs van het winkelpand dat ik verhuur zomaar verhogen of verlaagd?

Als de huurder of verhuurder vindt dat de afgesproken huurprijs niet meer overeenstemt met die van vergelijkbare bedrijfsruimte in de omgeving, dan kan een advocaat huurrecht de rechter om een huurprijswijziging vragen. Aan deze procedure kleven echter de nodige haken en ogen. Zo kan niet op ieder gewenst moment een procedure worden opgestart. In geval van een huurovereenkomst voor bepaalde tijd kan het voor het eerst na afloop van de afgesproken termijn. Maar als er sprake is van een huurovereenkomst voor onbepaalde tijd, kan huurprijswijziging steeds wanneer tenminste vijf jaar zijn verstreken sinds de dag waarop de laatste huurprijs geldt, gevraagd worden.

Wanneer is sprake van dringend eigen gebruik?

De verhuurder die het verhuurde zelf dringend in gebruik wenst te gaan nemen kan op die grond de huurovereenkomst opzeggen. Anders dan vaak gedacht wordt, hoeft het niet per se de verhuurder zelf te zijn die het verhuurde in gebruik wenst te gaan nemen. Op deze opzeggingsgrond kan ook een beroep worden gedaan door de verhuurder als zijn geregistreerde partner, een bloed- of aanverwant in de eerste graad of een pleegkind het gehuurde persoonlijk in gebruik wil gaan nemen.

Een ander veel voorkomend misverstand is dat “dringend” betekent dat er sprake moet zijn van haast. Het gaat echter niet om een urgentie in de tijd. Het gaat erom dat het eigen gebruik door de verhuurder van de bedrijfsruimte voor hem van wezenlijk belang is.

Als de verhuurder voornemens is om de bedrijfsruimte in plaats van winkelruimte (dus bedrijfsruimte in de zin van artikel 7:290 BW) als kantoorruimte te gaan gebruiken in de zin van artikel 7:230a BW dan staat dat nieuwe, andere gebruik niet in de weg aan een beroep op de opzeggingsgrond van dringend eigen gebruik.

Help, mijn huurder betaalt zijn huur niet meer.

De wet bepaalt dat iedere tekortkoming in de nakoming van een overeenkomst het recht geeft de overeenkomst te ontbinden, tenzij de geringe aard van de tekortkoming de ontbinding niet rechtvaardigt. Dit geldt ook voor een huurovereenkomst. Bij wanprestatie van de wederpartij kan de huurovereenkomst worden ontbonden. Dit kan tijdens de looptijd van het contract en is niet aan een termijn gebonden.

Als de huurder zijn betalingsverplichtingen niet nakomt en een huurachterstand laat ontstaan, dan kan de verhuurder via de rechter de huurovereenkomst laten ontbinden. De verhuurder zal dan tevens de ontruiming en verlating van het gehuurde vorderen met medeneming van al datgene wat van huurder is en met de afgifte van alle sleutels.

FAQ's over Consumentenrecht

Wat wordt verstaan onder het consumentenrecht?

Het consumentenrecht legt de rechten en plichten van een consument in het handelsverkeer vast. Op deze wijze wordt geprobeerd de consument als ‘zwakkere partij’ te beschermen bij het sluiten van een overeenkomst met een professionele wederpartij. Het huidige consumentenrecht is voor een groot deel tot stand gekomen onder invloed van de EU.

Waar zijn de regels van het consumentenrecht te vinden?

Het consumentenrecht ziet toe op een groot aantal terreinen. Als gevolg hiervan zijn de regels van het consumentenrecht ook verspreid over diverse wetten. Van groot belang zijn het Burgerlijk Wetboek, de Telecommunicatiewet en de Algemene Verordening Gegevensbescherming.
Veel van deze regels zijn van ‘dwingend recht’, er mag dus niet van worden afgeweken.

Autoriteit Consument & Markt.

Tot 1 april 2013 was vanuit de overheid de Consumentenautoriteit de toezichthouder op consumentenzaken. Sindsdien is er een nieuwe toezichthouder in de vorm van de Autoriteit Consument & Markt (ACM). Consumenten kunnen zich tot de ACM wenden voor advies en informatie.

Voorbeeld uit de praktijk: De Algemene Voorwaarden.

Bij het sluiten van een overeenkomst met een consument beperkt de wet de invloed van de bij een overeenkomst horende algemene afspraken, ofwel de algemene voorwaarden. Hiertoe voorziet de wet in een zogeheten ‘zwarte lijst’ en een ‘grijze lijst’. In deze lijsten zijn bepalingen opgenomen die onredelijk bezwarend zijn (zwarte lijst) of die onredelijk bezwarend worden vermoed te zijn (grijze lijst). Toepassing van onredelijk bezwarende voorwaarden kunnen ertoe leiden dat deze voorwaarden, ten behoeve van een consument, door een rechter vernietigd worden.

Voorbeeld uit de praktijk: non-conformiteit.

Misschien het meest sprekende voorbeeld van het consumentenrecht is de non-conformiteit. Hiervan is sprake wanneer een consument bijvoorbeeld een stofzuiger koopt die binnen no-time na aankoop kapotgaat. Het consumentenrecht maakt in een dergelijke situatie duidelijk dat, indien de stofzuiger binnen een periode van zes maanden na aanschaf kapotgaat, de stofzuiger als non-conform wordt gehouden. De verkoper zal dan moeten bewijzen dat de stofzuiger bij aanschaf weldegelijk in goede staat verkeerde. Dit betekent een verzwaring van de bewijsplicht voor de verkoper.

Ontbinding

Wat is ontbinding?

Ontbinding is een manier van het beëindigen van een overeenkomst. Ontbinding kan zich voordoen wanneer een contractspartij haar verplichtingen uit een overeenkomst niet nakomt.

Wat zijn de voorwaarden van ontbinding?

De wet maakt duidelijk dat iedere tekortkoming in de nakoming van een verbintenis het recht geeft aan de andere partij om de overeenkomst te ontbinden. Doorgaans zal een wederpartij een laatste mogelijkheid moeten worden geboden om alsnog na te komen. Bij uitblijven van nakoming gedurende deze laatste mogelijkheid wordt er gesproken van een ‘verzuim’. Het verzuim na te komen wordt vaak als eis gesteld voordat de tekortkoming de ontbinding rechtvaardigt. Het kan echter zo zijn dat de tekortkoming van de wederpartij zo gering is dat deze de ontbinding van de overeenkomst niet rechtvaardigt. Bij de mogelijkheid om een overeenkomst te ontbinden zijn de omstandigheden dus doorslaggevend.

Schriftelijk of voor de rechter

Een overeenkomst kan zowel buitengerechtelijk als via de rechter ontbonden worden. Een enkele schriftelijke mededeling aan de wederpartij is vaak al voldoende om een overeenkomst te ontbinden. Het is echter mogelijk dat de wederpartij de ontbinding van de overeenkomst niet accepteert. In deze gevallen kunt u voor de ontbinding bij de rechter terecht, waar de ontbinding van de overeenkomst zal moeten worden gevorderd.

Gevolgen ontbinding van de overeenkomst

Het gevolg van de ontbinding van de overeenkomst is dat de juridische grondslag van de overeenkomst komt te vervallen. Dit betekent dat partijen niet langer gehouden zijn om hun verplichtingen uit hoofde van de overeenkomst te voldoen. Als er echter sprake is van een situatie waarin een partij haar verplichtingen al voldaan heeft, kan zij deze prestatie ongedaan maken. Indien een dergelijke ongedaanmaking onpraktisch of onmogelijk is dan geeft de wet de mogelijkheid een redelijke vergoeding voor de verrichte prestatie te vorderen.

Ontbinding als uitzondering op de regel

Een belangrijke pijler in het Nederlands recht is de contractsvrijheid. Deze contractsvrijheid betekent dat partijen het recht op ontbinding kunnen beperken en zelfs kunnen uitsluiten. Ondanks het bestaan van het recht om ontbinding van de overeenkomst uit te sluiten is dit recht niet onbegrensd. Zo is het mogelijk dat deze beperking onder omstandigheden als ‘onredelijk bezwarend’ gelden. In dit geval kan de overeenkomst alsnog worden ontbonden.

FAQ's over Arbeidsrecht

Als werknemer moet je altijd protesteren tegen een gegeven ontslag op staande voet

Want,

Je riskeert anders niet in aanmerking te komen voor een uitkering in het kader van de WW. Daarvoor moet je immers niet “verwijtbaar werkloos” zijn geworden. Bovendien kan bij een gefundeerd protest ook nog met de werkgever worden onderhandeld over een minnelijke beëindiging van de arbeidsovereenkomst al dan niet gecombineerd met een beëindigingsvergoeding.

Heeft iedere werknemer recht op betaald ouderschapsverlof?

Ouders kunnen momenteel 26 weken ouderschapsverlof opnemen in de eerste acht levensjaren van hun kind. Dat verlof is in principe onbetaald, tenzij daarover andere afspraken zijn gemaakt in de arbeidsovereenkomst of cao. Daardoor kan niet iedereen het zich veroorloven gebruik te maken van het verlof: slechts één derde van de ouders neemt ouderschapsverlof op. Daarom heeft het kabinet besloten om de eerste 9 van de 26 weken ouderschapsverlof te betalen, voor zover deze binnen het eerste levensjaar van het kind vallen (en bij adoptie of pleegzorg tot een jaar na opname van het kind in het gezin, voor zover het kind jonger is dan acht jaar). Deze regeling geldt vanaf augustus 2022.

Wat zijn de eventuele fiscale gevolgen van weer op kantoor werken, maar de ter beschikking gestelde spullen thuis laten?

Bij het ter beschikking stellen van die spullen in de coronatijd was er geen loonbelasting verschuldigd en kon de werkgever gebruikmaken van de gerichte vrijstelling voor Arbo-verstrekkingen (zie art. 31a lid 2 onderdeel h Wet LB 1964 juncto art. 8.4a Uitvoeringsregeling LB 2011). Doordat niet langer meer thuis wordt gewerkt zijn die zaken niet meer nodig. Door die zaken vervolgens aan de werknemer te laten, geniet de werknemer een voordeel. Dat voordeel is de waarde in het economisch verkeer op het moment van het besluit van de werkgever om de bureaustoel, het bureau en de lamp aan de werknemer te laten. Dat voordeel is loon en daarover kan belasting worden geheven.

Door de oorlog in Oekraïne is het idee ontstaan om – voor wie dat wil – vakantiedagen te doneren. Maar kan dat? En hoe werkt dat?

Ja, dat kan zeker, maar alleen voor wat betreft de bovenwettelijke vakantiedagen. Dat zit zo; iedere werknemer heeft op grond van de wet recht op vier weken vakantie per jaar. Een fulltime werknemer heeft dus 20 vakantiedagen per jaar. Dit zijn wettelijke vakantiedagen. Deze dagen mag een werknemer niet inwisselen voor geld, dus ook niet voor een donatie aan Oekraïne. Maar alle dagen die een werknemer meer krijgt dan het wettelijk minimum, mag hij wel inwisselen voor geld, mits zijn werkgever dat goed vindt. 

Werknemers laten dan weten of, en zo ja hoeveel bovenwettelijke vakantiedagen ze willen doneren. Per gedoneerde dag moet worden berekend welke geldwaarde daar tegenover staat. Uitgangspunt is het loon dat de werknemer per werkdag verdient, dus: het loon inclusief vakantiegeld en andere vaste emolumenten. Wat wel jammer is, is dat de geldwaarde van vakantiedagen afgerekend moet worden met de fiscus en dat dus alleen de netto waarde van de vakantiedagen geschonken kan worden.

Kan een nieuwe proeftijd worden afgesproken als een werknemer een nieuwe functie gaat uitoefenen?

Ja, de nieuwe functie moet dan wel duidelijk anders zijn. Uiteraard zal bovendien een geldig proeftijdbeding overeengekomen moeten worden.

Moet een reden worden opgegeven bij ontslag tijdens de proeftijd?

Zowel voor de werkgever als voor de werknemer is het antwoord op deze vraag ‘ja’, als de andere partij om opgave van de reden van het (proeftijd)ontslag vraagt, dan moet de reden worden gegeven. Op het niet opgeven van een reden staat overigens geen sanctie.

Een werkgever heeft naast een relatiebeding en concurrentiebeding ook een boetebeding. Hoe vorder je een boete bij een (ex-)werknemer?

Allereerst wordt, in geval van de overtreding van een van de bedoelde bedingen, de werknemer eerst schriftelijk gesommeerd te stoppen met de activiteiten, waarmee de werknemer de genoemde bedingen overtreedt. Wijs de werknemer op de boete die daarop staat (het boetebeding dat aan het concurrentiebeding of relatiebeding is gekoppeld).Ook kun je de nieuwe werkgever informeren over de onrechtmatige concurrentie en hem er op wijze dat hij profiteert van de wanprestatie van zijn nieuwe werknemer. Staakt de werknemer zijn activiteiten niet, dan kun je gerechtelijke stappen nemen en de boete vorderen via de rechter. De nieuwe werkgever kun je dan aanspreken uit onrechtmatige daad en uit dien hoofde eventueel ook schade vorderen.

Is het wettelijk dat er geen concurrentiebeding in een tijdelijk contract mag?

Het is wettelijk toegestaan om een concurrentiebeding op te nemen in een arbeidsovereenkomst voor bepaalde tijd. Daaraan zijn echter strenge eisen verbonden: een concurrentiebeding in een tijdelijke arbeidsovereenkomst is alleen geldig als het: schriftelijk is overeengekomen is opgenomen in een arbeidsovereenkomst voor bepaalde tijd waarin staat dat en waarom de werkgever een zwaarwegend bedrijfs- of dienstbelang heeft bij het overeenkomen van dit specifieke beding met deze specifieke werknemer.

Kan je in een concurrentiebeding opnemen dat een werknemer niet bij een concurrent in Nederland mag werken? In hoeverre is dit in strijd met ‘de mogelijkheid op werk niet ontnemen’?

In een concurrentiebeding wordt vaak de tijd vastgelegd (hoelang mag de werknemer niet of beperkt werkzaam zijn), wat de aard is van de werkzaamheden die verboden zijn (bijvoorbeeld het soort functie of een bepaalde branche) en in welk geografisch gebied die werkzaamheden verboden zijn. Samen met de werknemer kun je hier een redelijke afspraak over maken. De werknemer kan vragen om een concurrentiebeding te vernietigen als dit te zwaar op hem drukt.

Hebben uitzendkrachten ook recht op een transitievergoeding?

Ja, net als ‘gewone’ werknemers hebben ook uitzendkrachten aanspraak op een transitievergoeding als hun contract op initiatief van de werkgever eindigt of niet wordt voortgezet. Alleen hoeft de inlener die transitievergoeding niet te betalen aan de uitzendkrachten die hij inhuurt. Het uitzendbureau dat de uitzendkrachten uitzendt is de formele werkgever. Als de inlener van een uitzendkracht hem of haar niet meer nodig heeft, dan meldt de uitzendkracht zich bij het uitzendbureau. Als het uitzendbureau geen andere klus voor de uitzendkracht heeft, dan eindigt de overeenkomst tussen het uitzendbureau en de uitzendkracht en is het uitzendbureau de transitievergoeding aan de uitzendkracht verschuldigd.

Kan ik de dienstverbanden van mijn werknemers gewoon opzeggen als ik mijn bedrijf beëindig?

Nee, dat kan niet zomaar. Ook als een werkgever zijn bedrijf beëindigt, moet hij de ontslagregels in acht nemen. Dat betekent dat hij ofwel met zijn werknemers afspraken moet maken over de beëindiging van hun dienstverbanden. Of dat hij UWV toestemming moet vragen om de arbeidsovereenkomst(en) op te zeggen.

Meest praktisch is het natuurlijk om te kijken of de werknemers willen instemmen met beëindiging van hun dienstverband. Als dat lukt, dan moeten de afspraken, over de einddatum, de eindafrekening en eventuele ontslagvergoeding, schriftelijk worden vastgelegd. Jullie hoeven een rechter of UWV niet te raadplegen. De handtekeningen van de werkgever en de werknemer onder het contract zijn dan voldoende (tenzij de werknemer zich binnen twee weken bedenkt).

Als het met een of meerdere werknemers niet lukt om afspraken te maken, dan moet je UWV benaderen. De werkgever moet dan alle mogelijke bewijsmiddelen van de beëindiging van zijn bedrijf toesturen, zoals bijvoorbeeld de opzegging van de huur van het bedrijfspand, de opzegging van de afspraken met de leverancier en/of de verkoopfactuur van de inventaris. Als UWV ervan overtuigd is dat het bedrijf wordt beëindigd, dan geeft het toestemming en kan de werkgever de dienstverbanden opzeggen. De werknemers hebben dan wel aanspraak op de transitievergoeding.

FAQ's over Ondernemingsrecht

Wat is een aandeelhoudersovereenkomst?

Indien sprake is van een B.V. met meer dan één aandeelhouder, kunnen er naast de Statuten veelal ook afspraken tussen de aandeelhouders vastgelegd in een aandeelhoudersovereenkomst. De afspraken die daarin worden opgenomen mogen dat zelfs in strijd zijn met de Statuten of de geldende wettelijke regelingen. Zo kan bv worden afgesproken dat een andere regeling geldt voor de overdraagbaarheid van aandelen dan in basis in de Statuten beschreven.

Let op; het opstellen van een aandeelhoudersovereenkomst is maatwerk. Laat u dus goed informeren over welke zaken u precies nadere afspraken wilt maken en welke niet.

Wanneer wordt door een schuldeiser “conservatoir beslag” gelegd

Een conservatoir beslag kan door een schuldeiser worden gelegd ter voorkoming dat een verhaalsobject van de schuldenaar “verdwijnt”. Zo kan conservatoir beslag op een woning worden gelegd terwijl dat in de verkoop staat om zo de schuldenaar toch te bewegen met de schuldeiser af te rekenen. Ook kan bv. ook conservatoir beslag op een bankrekening worden gelegd, waardoor de tegoeden van de schuldenaar worden geblokkeerd. Na een beslaglegging zal wel een bodemprocedure moeten worden gestart, terwijl de schuldenaar de mogelijkheid heeft opheffing van een gelegd beslag te vorderen middels het voeren van een kort geding.

De faillissementsaanvraag als incassomiddel

Het indienen van een faillissementsaanvraag geldt als een snelle en relatief goedkope manier om een schuldenaar te dwingen tot de betaling van een openstaande vordering of om zo tot een betalingsregeling te komen. De gevolgen van een faillissement zijn voor de schuldenaar immers zodanig ingrijpend dat de schuldenaar een faillissement toch zal willen voorkomen. Door een faillissement verliest de schuldenaar immers de beschikking over zijn vermogen.

Wat doet de Kantonrechter?

De Kantonrechter behandelt hoofdzakelijk geschillen m.b.t. geldvorderingen tot € 25.000,–. Daarnaast worden door hem geschillen op het gebied van het arbeidsrecht, huurrecht en consumentenrecht beslecht, ook als het belang het bedrag van € 25.000,– te boven gaat. Bij zaken die de Kantonrechter behandelt is vertegenwoordiging door een advocaat niet verplicht, maar dat is over het algemeen wel aan te raden.

Wat is een kort geding?

Een kort geding kan worden gestart m.b.t. allerlei geschillen die een spoedeisend karakter hebben en waarbij een de eisende partij meent dat de voorzieningen rechter een zgn. “voorlopige voorziening” moet treffen. Het gaat vaak om een verbod om iets te doen dat worden gevorderd of juist om iets te laten.

Aan welke partij kan er een dwangsom worden opgelegd?

Een rechter kan een dwangsom opleggen aan de partij die wordt veroordeeld om iets te doen, of juist niet te doen, danwel af te geven. Een dwangsom is de prikkel die aan deze partij wordt gegeven om hetgeen waartoe deze is veroordeeld ook na te komen. Meestal gaat het om een dwangsom voor iedere dag dat die partij in strijd handelt met datgene waartoe hij/zij veroordeeld is, maar meestal geeft de rechter ook een maximaal bedrag aan verbeurde dwangsommen aan. 

Voor een dwangsom geldt een korte verjaringstermijn van 6 maanden na de dag waarop zij is verbeurd. De reden hiervoor is dat degene ten gunste van wie het vonnis is uitgesproken door niets te doen de mogelijkheid heeft om een verbeurde dwangsom ongelimiteerd kan laten oplopen. 

FAQ's over Familierecht

Wie krijgt partneralimentatie?

U heeft in beginsel recht op partneralimentatie als u na de echtscheiding onvoldoende inkomsten heeft om in uw levensonderhoud te voorzien. Daarbij wordt rekening gehouden met uw welstand ten tijde van het huwelijk.

Hoelang moet ik partneralimentatie betalen?

Sinds 1 januari 2020 gelden nieuwe regels voor partneralimentatie.

Die regels houden in dat de verplichting om partneralimentatie te betalen in beginsel (maximaal) 5 jaren duurt. Op die hoofdregel gelden uitzonderingen, waardoor het er toch nog 10 tot 12 jaar kunnen worden afhankelijk van uw specifieke situatie.

De 3 uitzonderingen op die hoofdregel zijn:

  • Als u samen kinderen heeft, stopt partneralimentatie pas als het jongste kind 12 jaar is geworden.
  • Heeft het huwelijk of geregistreerd partnerschap minimaal 15 jaar geduurd? En krijgt de ex-partner die alimentatie ontvangt, binnen 10 jaar AOW? Dan duurt de alimentatieplicht totdat de ontvanger AOW krijgt.
  • Bent u geboren op of voor 1 januari 1970? Duurde uw huwelijk of geregistreerd partnerschap langer dan 15 jaar? En krijgt u over meer dan 10 jaar pas AOW? Dan is de alimentatieduur 10 jaar.

Bij samenloop van de hierboven genoemde omstandigheden, geldt de langste termijn.

Is partneralimentatie aftrekbaar?

Betaalt u partneralimentatie aan uw ex-partner? Dan is deze fiscaal aftrekbaar voor u. Het maakt niet uit of u de alimentatie via de rechter hebt geregeld of rechtstreeks met uw ex-partner. Op dit moment is de aftrek voor partneralimentatie voor inkomens vanaf € 69.398,00 in 2022 betaalde alimentatie aftrekbaar tegen maximaal 40%. In 2021 is de aftrek voor inkomens vanaf € 68.507,00 maximaal 43%. De regering gaat de maximale belastingaftrek afbouwen naar een aftrek van 37,05% in 2023.

Kan partneralimentatie herzien worden?

Is er sprake van gewijzigde omstandigheden waardoor de alimentatie niet meer aan de wettelijke maatstaven voldoet dan kunnen u en uw ex-partner nieuwe afspraken maken over de alimentatie. Lukt het niet om samen tot een wijziging te komen dan kan een advocaat een verzoek tot wijziging indienen bij de rechtbank.

Ouderschapsplan

Wat staat er in een ouderschapsplan?

In het ouderschapsplan staan afspraken over de wijze waarop het gezamenlijk gezag wordt uitgeoefend (hoofdverblijfplaats, schoolkeuze, medische beslissingen etc.) de verdeling van de zorgtaken en de kosten van het kind (alimentatie).  In het plan staat ook hoe het kind betrokken is bij het opstellen van het ouderschapsplan.

Wanneer moet je een ouderschapsplan opstellen?

Een ouderschapsplan is verplicht bij een echtscheiding of ontbinding van een geregistreerd partnerschap en ook bij een relatiebreuk als ouders samen het ouderlijk gezag over het kind hebben.

Kan een ouderschapsplan gewijzigd worden?

Als er gewijzigde omstandigheden zijn kan een ouderschapsplan gewijzigd worden. Het is ook mogelijk om een deel van het ouderschapsplan te wijzigen, zodat de rest van het ouderschapsplan in stand blijft. Een ouderschapsplan kan niet eenzijdig door een van de ouders gewijzigd worden. Dit gebeurt in overleg of door de rechter.

Kan ik zelf een ouderschapsplan opstellen?

U mag zelf afspraken maken. Dit is rechtsgeldig als u en uw ex-partner dit samen op papier zetten en hebben ondertekend. Bij een echtscheiding is een ouderschapsplan verplicht. Een verzoek tot echtscheiding wordt ingediend door een advocaat. 

Moet een kind betrokken worden bij het opstellen van het ouderschapsplan?

In het ouderschapsplan moet staan of en hoe u het kind bij het opstellen van het plan hebt betrokken. Soms is een kind te jong om een mening te geven. Dan staat dit in het plan. 

Moet je een ouderschapsplan jaarlijks evalueren?

Het is wettelijk niet verplicht om een ouderschapsplan jaarlijks te evalueren. U kunt dit wel afspreken met elkaar. In dat geval vloeit de verplichting om jaarlijks te evalueren voort uit het ouderschapsplan zelf.

Hoe lang is een ouderschapsplan geldig?

Vanaf 18 jaar mag een kind zelf beslissen waar hij woont en hoe hij het contact met zijn ouders inricht. De afspraken over alimentatie blijven in principe wel geldig tot 21 jaar.

Wat kan ik doen als het ouderschapsplan niet wordt nageleefd?

U kunt het beste eerst in gesprek gaan met uw ex-partner, eventueel onder begeleiding van een mediator of advocaat. Als dit niet helpt kan een advocaat de kwestie namens u voorleggen aan een rechter. Dit kan soms in een versnelde procedure, het kort geding.

Wat kan ik doen als het niet lukt om samen een ouderschapsplan af te spreken?

Als u er samen niet uitkomt kunt u de rechter vragen om een beslissing te nemen over het ouderschapsplan of over de onderwerpen waar u samen niet uitkomt.

Ouderlijk gezag

Wat is ouderlijk gezag?

Een ouder met ouderlijk gezag heeft het recht en de plicht om zijn minderjarige kind te verzorgen en op te voeden en moet ook betalen voor de kosten van verzorging en opvoeding. Dit betekent dat deze ouder onder andere beslissingen mag nemen over de hoofdverblijfplaats, de schoolkeuze en medische beslissingen. Hieronder valt ook de plicht om de banden tussen het kind en de andere ouder te bevorderen.

Krijg ik automatisch ouderlijk gezag?

Een meerderjarige moeder krijgt automatisch het ouderlijk gezag over een kind na de geboorte. Een vader krijgt automatisch ouderlijk gezag als het kind tijdens het huwelijk of geregistreerd partnerschap met de moeder wordt geboren. Als de vader niet gehuwd is met de moeder moet hij hiervoor samen met de moeder nog een verzoek indienen bij de rechtbank. Een advocaat is niet nodig.

Hoe vraag je gezamenlijk ouderlijk gezag aan

Gezamenlijk ouderlijk gezag kan digitaal worden aangevraagd bij de rechter via een formulier. Dit formulier staat op www.rechtspraak.nl.  De aanvraag is gratis. Een advocaat is niet nodig.

Kan een vader ouderlijk gezag aanvragen zonder toestemming van de moeder?

Een vader heeft altijd toestemming van de moeder nodig om gezamenlijk gezag aan te vragen tenzij de ouders zijn getrouwd. In dat geval ontstaat gezamenlijk ouderlijk gezag automatisch. Als de moeder geen toestemming geeft kan de vader vervangende toestemming aan de rechter vragen. Dit verzoek moet worden ingediend door een advocaat.

Wat gebeurt er met het gezag na een scheiding

Beide ouders behouden het ouderlijk gezag na een scheiding tenzij de rechter een andere beslissing over het gezag neemt.

Hoe kan ik het eenhoofdig gezag aanvragen?

Soms zijn er grote problemen bij de uitoefening van het gezamenlijk ouderlijk gezag. Een van de ouders kan dan het eenhoofdig gezag aanvragen. Dit moet via een verzoek aan de rechter. Het verzoek moet worden ingediend door een advocaat.

Hoeveel mensen dragen het gezag over een kind

Een kind kan op dit moment maximaal twee gezaghebbers hebben.

Wat is meeroudergezag?

Een kind kan op dit moment maximaal twee gezaghebbers hebben. Sommige kinderen groeien op in gezinnen met meer dan twee (sociale) ouders. Met meeroudergezag wordt de situatie bedoeld dat meer dan twee gezaghebbers (een vorm van) gezag over een kind dragen. Er is op dit moment nog geen wettelijk kader voor kinderen die opgroeien in meeroudergezinnen.

Kan een stiefouder gezamenlijk gezag krijgen?

Op verzoek van een ouder met gezag en een stiefouder kan de rechter de stiefouder met gezag over het stiefkind belasten. Dit noemt men gezamenlijk gezag. Aan dit verzoek zijn strenge eisen verbonden en het verzoek moet worden ingediend door een advocaat.

Hoofdverblijf kinderen

Wat is het hoofdverblijf van een kind?

Het hoofdverblijf is de plek waar het kind zijn vaste basis heeft en het adres waarop het kind bij de gemeente ingeschreven staat.

Wie bepaalt het hoofdverblijf van een kind?

Na een scheiding of relatiebreuk bepalen de ouders met gezag samen waar het hoofdverblijf van hun kind is na de scheiding. Als de ouders hier samen niet uitkomen kan de rechter hierover een beslissing nemen op verzoek van de ouders of een van hen. Dit verzoek moet worden ingediend door een advocaat. 

Mag een kind vanaf 12 jaar kiezen waar zijn hoofdverblijf is?

Zolang een kind minderjarig is bepalen de ouders met gezag samen de hoofdverblijfplaats. Als de ouders hier samen niet uitkomen kan de rechter hierover een beslissing nemen. Een kind vanaf 12 jaar wordt hierover door de rechter gehoord. Het kind mag echter niet zelf kiezen.

Waar heeft een kind zijn hoofdverblijfplaats bij een co-ouderschap?

Ook bij een co-ouderschap kan een kind maar bij één ouder ingeschreven worden. Vaak wordt dan bekeken bij welke ouder dit financieel het gunstigst is in verband met het aanvragen van kinderbijslag en kindgebonden budget. Als er meer kinderen zijn is het ook mogelijk om één kind bij de ene ouder in te schrijven en de andere bij de andere ouder.

Kan de hoofdverblijfplaats van een kind worden gewijzigd?

De hoofdverblijfplaats van een kind kan gewijzigd worden. Hierover moeten u en uw ex-partner het eens zijn. Als u er samen niet uitkomt kunt u de rechter vragen om een beslissing te nemen over de hoofdverblijfplaats.

Kan mijn kind op meerdere adressen ingeschreven worden?

Een kind kan maar op één adres worden ingeschreven in de Basisregistratie Personen (BRP). Er moet dus altijd een keuze worden gemaakt.

Wie bepaalt het hoofdverblijf bij eenhoofdig gezag?

De ouder die het eenhoofdig gezag heeft, bepaalt alleen waar het kind zijn hoofdverblijf heeft. Deze vrijheid is niet helemaal onbeperkt omdat deze ouder ook de plicht heeft om de banden tussen het kind en de andere ouder (zonder gezag) te bevorderen.

Zorg- en opvoedingstaken

Wat is co-ouderschap?

Co-ouderschap is een vorm van ouderschap en komt erop neer dat de ouders na een scheiding blijven samenwerken als ouders (coöperatief). De ouders stemmen de opvoeding op elkaar af en verdelen de zorgtaken in overleg.  Vaak wordt een gelijkwaardige verdeling van de zorgtaken afgesproken. Dit is niet altijd 50/50.

Is 40/60 ook co-ouderschap?

Co-ouderschap is geen wettelijke term en komt in verschillende vormen voor. Het uitgangspunt van een co-ouderschap is samenwerking op basis van gelijkwaardige ouderrollen. Dit kan in een zorgverdeling van 50/50 maar ook een verdeling van 60/40, 70/30 of zelfs 60/60. In het laatste geval blijven ouders ook activiteiten als gezin ondernemen. 

Wat is het verschil tussen een omgangsregeling en een zorg- en contactregeling?

Als er sprake is van gezamenlijk ouderlijk gezag spreekt de wet over een zorg- en contactregeling. Als er geen gezamenlijk gezag is spreekt de wet over een omgangsregeling. 

Wat is intentioneel co-ouderschap?

Intentioneel co-ouderschap is een vorm van ouderschap en komt neer op een van tevoren afgesproken co-ouderschapsafspraak die wordt gemaakt voordat het kind geboren is. Het kan verschillende vormen aannemen, afhankelijk van de deelnemers en de concrete invulling. Het intentioneel co-ouderschap is een moderne ouderschapsvorm die vaak wordt gebruikt door mannen- of vrouwenstellen en alleenstaanden.

Wat is parallel ouderschap?

Parallel ouderschap is een vorm van ouderschap na scheiding waarbij de ouders alleen voor dringende zaken contact hebben met elkaar en voor het overige strikt gescheiden huishoudens hebben en dit ook zelf inrichten naar hun eigen regels. Er wordt als het ware een muur tussen de ouders geplaatst. Deze vorm van ouderschap wordt beschouwd als de tegenhanger van een co-ouderschap waarin samenwerking voorop staat. 

Kan ik de zorgregeling of omgangsregeling wijzigen?

De zorgregeling kan gewijzigd worden. Hierover moeten u en uw ex-partner het eens zijn. Als u er samen niet uitkomt kunt u de rechter vragen om een beslissing te nemen over de zorgregeling. Dit geldt ook voor een omgangsregeling.  Een zorgregeling mag niet eenzijdig worden gewijzigd.

(Complexe) omgang

Wie heeft recht op omgang met een kind?

Het kind heeft het recht op omgang met zijn ouders en met degene die in een nauwe persoonlijke betrekking tot hem staat. De niet met het gezag belaste ouder heeft het recht op en de verplichting tot omgang met zijn kind.

Heeft een grootouder recht op omgang met een kleinkind?

Iedereen die een nauwe persoonlijke band met een kind heeft kan vragen om een omgangsregeling. Dit geldt ook voor een grootouder. Als er een nauwe persoonlijke band is zal de rechter bepalen of een omgangsregeling ook in het belang van het kind is.

Heeft een vader zonder gezag recht op omgang met zijn kind?

Ja, een vader zonder gezag heeft recht op omgang met zijn kind. Dit vloeit voort uit de wet.

Heeft een biologische vader recht op omgang met zijn kind?

Een biologische vader heeft recht op omgang met zijn kind als hij óók een nauwe persoonlijke betrekking met het kind heeft. Dit kan bijvoorbeeld het geval zijn als de biologische vader vanaf de geboorte voor het kind heeft gezorgd.

Kan het recht op omgang ontzegd worden?

De rechter kan het recht op omgang in uitzonderlijke gevallen ontzeggen. Hij kan dit alleen doen als omgang ernstig nadeel voor de geestelijke of lichamelijke ontwikkeling van een kind oplevert, als een ouder ongeschikt of niet in staat is tot omgang of als een ontzegging anderszins in het belang van het kind is.  Ontzegging kan alleen door de rechter worden uitgesproken.

Wat is ouderverstoting?

Er is geen algemeen erkende definitie van ouderverstoting. Bij ouderverstoting wil een kind door druk/manipulatie van de ene ouder zijn andere ouder niet meer zien zonder dat hier een aanwijsbare reden voor is. De term ouderverstoting is controversieel. Ouderverstoting wordt ook ‘parental alienation (PAR)’, ‘oudervervreemding’ of ‘co-ouder afwijzing’ genoemd.

Is ouderverstoting strafbaar?

Ja, ouderverstoting is strafbaar op grond van artikel 279 (onttrekken aan het gezag) en artikel 300 (mishandeling) van het Wetboek van Strafrecht.

Kan ik een omgangsregeling wijzigen?

Een omgangsregeling kan gewijzigd worden. Hierover moeten u en uw ex-partner het eens zijn. Als u er samen niet uitkomt kunt u de rechter vragen om een beslissing te nemen over de omgangsregeling.  Dit geldt ook voor omgangsregelingen tussen een kind en een niet-ouder (grootouder, biologische vader, stiefouder, pleegouder etc.)

Wat is een complexe scheiding?

Een complexe scheiding is een scheiding waarin aanhoudende ernstige conflicten tussen de ouders en/of het netwerk daarom heen spelen. Een complexe scheiding wordt ook wel vechtscheiding genoemd.

Wat is een begeleide omgangsregeling?

Bij een begeleide omgangsregeling (BOR) vinden de omgangsmomenten onder begeleiding plaats. Dit kan een professionele instantie zijn maar ook een familielid of vriend. Het omgangsmoment kan volledig of gedeeltelijk begeleid worden, bijvoorbeeld alleen tijdens de overdrachtsmomenten. De rechter kan een begeleide omgangsregeling opleggen of de ouders kunnen dit samen afspreken.

Vanaf welke leeftijd mag een kind kiezen of hij omgang heeft

Zolang een kind minderjarig (jonger dan 18 jaar) is maken de ouders afspraken over de omgangsregeling. Als de ouders hier samen niet uitkomen kan de rechter hierover een beslissing nemen. Een kind vanaf 12 jaar wordt hierover door de rechter gehoord. Het kind mag echter niet zelf kiezen.

Afstamming en ouderschap

Wat is het verschil tussen biologisch/genetisch ouderschap en juridisch ouderschap?

Het biologisch of genetisch ouderschap geeft aan van wie het genetisch materiaal (DNA) van het kind afkomstig is. De juridische ouders zijn de ouders op grond van de wet. Dit hoeven echter niet altijd de biologische ouders te zijn.

Hoe kan het ouderschap tot stand komen?

In Nederland ontstaat ouderschap door geboorte, erkenning, gerechtelijke vaststelling van het ouderschap of adoptie. Aan alle vormen zitten andere voorwaarden verbonden.

Hoeveel juridische ouders kan een kind hebben?

Een kind kan maximaal twee juridische ouders hebben en maximaal twee gezagsdragers. Het geslacht van de ouders maakt niet uit. Een kind kan dus een vader en een moeder, twee vaders of twee moeders hebben.

Kan ik een kind erkennen zonder toestemming van de moeder?

Voor erkenning van een kind onder de 16 jaar is toestemming van de moeder van het kind nodig. Als de moeder geen toestemming verleend kan een biologische vader en duomoeder de rechter vragen om vervangende toestemming voor de erkenning. Dit verzoek moet worden ingediend door een advocaat.

Kan het vaderschap of moederschap worden vastgesteld door de rechter?

U kunt de rechter vragen om het vaderschap of moederschap te laten vaststellen. Dit heet de gerechtelijke vaststelling van het vaderschap of moederschap. U kunt dit verzoek bijvoorbeeld indienen als de biologische vader van het kind of meemoeder weigert om het kind te erkennen.

Wat is afstammingsinformatie?

Afstammingsinformatie is informatie over de genetische afkomst van een kind. Een kind heeft een internationaal recht op informatie over zijn afstamming.

Kan ik anoniem sperma, eicellen of embryo’s doneren?

Op grond van de Wet donorgegevens kunstmatige bevruchting is het sinds 2004 niet meer mogelijk om anoniem sperma, eicellen of embryo’s te doneren. Vanaf 12 jaar mag een kind informatie opvragen over uiterlijke kenmerken. Vanaf 16 jaar mag een kind de persoonsgegevens van de donor(s) opvragen, zoals voor- en achternaam, geboortedatum, adres en woonplaats. De Stichting donorgegevens kunstmatige bevruchting (Sdkb) bewaart en beheer de gegevens van de sperma-, eicel- en embryodonoren.

Wat is een regenbooggezin?

De benaming regenbooggezin of roze ouderschap wordt vaak gebruikt voor gezinsvormen met een andere samenstelling dan een heterokoppel met een kind.  Regenboog gezinnen komen in diverse samenstellingen voor.

Wat is intentioneel co-ouderschap?

Intentioneel co-ouderschap is een vorm van ouderschap en komt neer op een van tevoren afgesproken co-ouderschapsafspraak die wordt gemaakt voordat het kind geboren is. Het kan verschillende vormen aannemen, afhankelijk van de deelnemers en de concrete invulling. Het intentioneel co-ouderschap is een moderne ouderschapsvorm die vaak wordt gebruikt door mannen- of vrouwenstellen en alleenstaanden.

Is draagmoederschap in Nederland mogelijk?

Draagmoederschap is onder strikte voorwaarden in Nederland mogelijk. Commercieel draagmoederschap bevorderen is in Nederland wel verboden. Dit betekent dat je niet publiekelijk mag zoeken naar een draagmoeder of jezelf publiekelijk als draagmoeder mag aanbieden. Dit staat in het Wetboek van Strafrecht.

Wat is het verschil tussen laagtechnologisch draagmoederschap en hoogtechnologisch draagmoederschap?

Bij laagtechnologisch draagmoederschap de eicel van de draagmoeder gebruikt en wordt het kind via de natuurlijke weg of via inseminatie verwekt. Bij hoogtechnologisch draagmoederschap wordt het vrouwelijke genetisch DNA materiaal van een andere vrouw (bijvoorbeeld de wensmoeder of eiceldonor) door middel van IVF ingebracht bij de draagmoeder.

Wat is een donorovereenkomst?

In een donorovereenkomst worden afspraken tussen de wensouders en een donor vastgesteld. Te denken valt aan een spermadonor, eiceldonor of embryodonor.

Kinderalimentatie

Hoe wordt kinderalimentatie berekend?

Bij het berekenen van alimentatie gaat het om behoefte en draagkracht. Dit gaat dan om de behoefte van het kind of de kinderen en de draagkracht van de ouders. Gaat het om een berekening van zowel kinder- als partneralimentatie? Dan gaat kinderalimentatie altijd voor.

Is kinderalimentatie aftrekbaar?

De kinderalimentatie is in tegenstelling tot partneralimentatie voor de betaler fiscaal niet aftrekbaar en voor de ontvanger niet belast in box 1.

Kun je afzien van de kinderalimentatie?

Het is niet toegestaan om als ouders afspraken te maken die inhouden dat er afstand wordt gedaan van kinderalimentatie.

Tot wanneer moet ik kinderalimentatie betalen?

De onderhoudsplicht voor kinderen geldt tot het kind 21 jaar is. In uitzonderlijke gevallen kan er ook daarna nog een onderhoudsplicht bestaan. Bijvoorbeeld als het kind niet zelf in zijn levensonderhoud kan voorzien en dat ook niet van hem verwacht kan worden.

FAQ's over Erfrecht

Overlijden: wat te regelen?

De nabestaanden van de overledene moeten een aantal zaken regelen. Zo moet u aangifte doen van het overlijden. Dit doet u bij de gemeente waar de persoon is overleden. De uitvaart moet worden georganiseerd. Daarna gaat u over tot het afwikkelen van het leven van de overledene. Denk aan het leegruimen en verkopen van de woning, het verdelen van spullen, het verdelen van de banksaldi en opzeggen van bankrekeningen enz.

Wat is vruchtgebruik?

Vruchtgebruik is het recht om gebruik te maken van goederen die eigenlijk niet van jou zijn. Het eigendom van de goederen behoort toe aan iemand anders. In een testament kan bijvoorbeeld bepaald zijn dat de kinderen eigenaar worden van de woning, maar dat de partner met wie de overledene samenwoonde de woning mag blijven gebruiker.

Hoe werkt de wettelijke verdeling?

Door de wettelijke verdeling krijgt de langstlevende echtgenoot of geregistreerde partner alle goederen van de nalatenschap. De kinderen krijgen hun erfdeel niet direct. Zij krijgen een vordering in geld, ter grootte van hun erfdeel. Dit bedrag is pas opeisbaar als de langstlevende echtgenoot of geregistreerd partner is overleden.

Uitvaart

Wie moet de uitvaart regelen?

De wet regelt niet wie de uitvaart moet regelen. Iedereen mag dat doen. Meestal is het de partner, of de kinderen of zijn het de ouders die een begrafenis of crematie regelen. Heeft de overledene een testament dan kan het zijn dat hierin is opgenomen wie de uitvaart regelt en hoe deze moet worden georganiseerd.

Wie betaalt de uitvaartkosten?

De uitvaartkosten worden betaald uit de nalatenschap. Als er niet genoeg geld is in de nalatenschap, dan betaalt de opdrachtgever de rest van de kosten. De uitvaartkosten zijn aftrekbaar voor de erfbelasting.

Wie mag de as ophalen bij het crematorium?

De persoon die het crematorium opdracht heeft gegeven tot de crematie is de eigenaar van de as. Hij krijgt de as en mag de bestemming van de as bepalen. Deze persoon bepaalt de asbestemming met inachtneming van de vermoedelijke wens van de overledene. Deze wens kan worden gevonden in een testament, maar ook door middel van verklaringen van getuigen. De opdrachtgever moet eveneens op een zorgvuldige en eerbiedige wijze de asbestemming bepalen en daarbij zoveel als mogelijk rekening te houden met de belangen (en gevoelens) van de andere nabestaanden.

Mag ik iemand weigeren bij de uitvaart?

Ja dat mag. Degene die de uitvaart organiseert, bepaalt in beginsel wie er mag komen. Je kunt dus mensen weigeren. In uitzonderlijke gevallen starten mensen een kort geding om ervoor te zorgen dat ze de uitvaart toch mogen bijwonen of op een andere manier een rouwbezoek kunnen afleggen. De rechter beslist dan of het bezoekverbod standhoudt.

Mijn zus heeft al jaren geen contact meer met mijn ouders, moet ik haar op de hoogte stellen van het overlijden?

Nee dat hoeft niet. Er is geen wettelijke verplichting om een familielid te berichten over een overlijden.

Erfgenamen

Wie moet de uitvaart regelen?

De wet regelt niet wie de uitvaart moet regelen. Iedereen mag dat doen. Meestal is het de partner, of de kinderen of zijn het de ouders die een begrafenis of crematie regelen. Heeft de overledene een testament dan kan het zijn dat hierin is opgenomen wie de uitvaart regelt en hoe deze moet worden georganiseerd.

Wie betaalt de uitvaartkosten?

De uitvaartkosten worden betaald uit de nalatenschap. Als er niet genoeg geld is in de nalatenschap, dan betaalt de opdrachtgever de rest van de kosten. De uitvaartkosten zijn aftrekbaar voor de erfbelasting.

Wie mag de as ophalen bij het crematorium?

De persoon die het crematorium opdracht heeft gegeven tot de crematie is de eigenaar van de as. Hij krijgt de as en mag de bestemming van de as bepalen. Deze persoon bepaalt de asbestemming met inachtneming van de vermoedelijke wens van de overledene. Deze wens kan worden gevonden in een testament, maar ook door middel van verklaringen van getuigen. De opdrachtgever moet eveneens op een zorgvuldige en eerbiedige wijze de asbestemming bepalen en daarbij zoveel als mogelijk rekening te houden met de belangen (en gevoelens) van de andere nabestaanden.

Mag ik iemand weigeren bij de uitvaart?

Ja dat mag. Degene die de uitvaart organiseert, bepaalt in beginsel wie er mag komen. Je kunt dus mensen weigeren. In uitzonderlijke gevallen starten mensen een kort geding om ervoor te zorgen dat ze de uitvaart toch mogen bijwonen of op een andere manier een rouwbezoek kunnen afleggen. De rechter beslist dan of het bezoekverbod standhoudt.

Mijn zus heeft al jaren geen contact meer met mijn ouders, moet ik haar op de hoogte stellen van het overlijden?

Nee dat hoeft niet. Er is geen wettelijke verplichting om een familielid te berichten over een overlijden.

Wie heeft er recht op een erfenis?

Heeft de overledene een testament gemaakt, dan staat daarin wie de erfgenamen zijn en wat ze erven. Als er geen testament is, bepaalt de wet wie de erfgenamen van de overledene zijn en hoe groot de erfenis is waar ze recht op hebben.

Wie zijn de erfgenamen na overlijden?

Heeft de overledene een testament gemaakt, dan staat daarin wie de erfgenamen zijn. De wet kent vier groepen erfgenamen. U bent erfgenaam als u met de overledene was getrouwd of een geregistreerd partnerschap had. U bent erfgenaam als u volgens de geboorteakte of door adoptiekind bent van de overledene. Als de overledene geen partner had en ook geen (klein)kinderen, dan wordt gekeken of er ouders, broers of zussen zijn (groep 2). Zijn er in groep 2 ook geen erfgenamen (meer), dan wordt gekeken naar erfgenamen in groep 3 en ten slotte groep 4. Als er in geen van de groepen erfgenamen zijn, dan gaat de nalatenschap naar de Staat.

Hoe weet ik of ik erfgenaam ben?

In een testament staat wie de erfgenamen van de overledene zijn. U of de notaris kan contact opnemen met het Centraal Testamentenregister (CTR). Voor de aanvraag is een kopie van de overlijdensakte nodig. Bij het CTR weten ze of de overledene een testament heeft gemaakt en waar dat is. Is er geen testament, dan geldt de wet. U bent dan onder meer erfgenaam als u met de overledene was getrouwd of een geregistreerd partnerschap had. U bent ook erfgenaam als u kind bent van de overledene.

Kan een minderjarige erfgenaam zijn?

Ja, vanaf het moment van geboorte kan iemand erfgenaam zijn. Let wel: de minderjarige kan niet zelfstandig de erfenis aanvaarden of verwerpen. Die beslissing moet worden genomen door de wettelijke vertegenwoordiger. De wettelijke vertegenwoordiger is verplicht om de nalatenschap beneficiair te aanvaarden. Zuiver aanvaarden is niet mogelijk. In bijzondere gevallen kan de wettelijke vertegenwoordiger de kantonrechter om een machtiging vragen om de erfenis te mogen verwerpen.

Wat te doen als een erfgenaam onvindbaar is?

Een nalatenschap kan niet verdeeld worden als niet alle erfgenamen daarbij betrokken zijn. Is een erfgenaam spoorloos? Dan kunnen de overige erfgenamen zich tot de rechtbank wenden en een verzoek doen tot benoeming van een vereffenaar. De rechtbank wijst dan een vereffenaar aan, die nalatenschap wel kan afwikkelen, ook al ontbreekt de medewerking van een erfgenaam.

Erven mijn stiefkinderen van mij?

Als je een nieuwe echtgenoot hebt, en uw echtgenoot heeft kinderen uit een eerdere relatie, dan erven uw stiefkinderen niet automatisch van u. Volgens het wettelijk erfrecht zijn alleen de eigen kinderen en de echtgenoot of geregistreerd partner erfgenamen. Wilt u dat ook uw stiefkinderen van u erven, dan moet u dit in een testament laten opnemen.

Ik woon samen. Is mijn partner erfgenaam?

Als u samenwoont, erft uw partner niet vanzelf: samenwonende partners zijn geen erfgenamen volgens de wet. Wilt u dat uw partner wel erfgenaam is? Dan kunt u dit in een testament laten vastleggen.

Erft mijn ex van mij?

Tijdens uw scheiding is uw toekomstige ex-echtgenoot nog steeds uw wettelijke erfgenaam. Dit geldt ook voor geregistreerd partners. Als u dit niet wilt, dan kunt u in een testament uw echtgenoot uitsluiten als erfgenaam. 

Als de scheiding is afgerond, is uw ex-echtgenoot of geregistreerd partner geen erfgenaam meer volgens de wet. Heeft u een testament? Dan kan daar een specifieke bepaling over echtscheiding in staan. Als u gaat scheiden, dan is het verstandig door een specialist te laten controleren of het nodig is uw testament aan te laten passen.

Kan ik de partner van mijn kind uitsluiten?

Als uw kinderen in algehele gemeenschap van goederen zijn getrouwd, dan laat u automatisch de helft van uw nalatenschap na aan de partner van uw kind. Om dit te voorkomen, kunt u kiezen een uitsluitingsclausule op te nemen in uw testament. Is uw kind in beperkte gemeenschap van goederen getrouwd (vaak zijn dat huwelijken gesloten na 1 januari 2018), is de erfenis die worden ontvangen tijdens het huwelijk persoonlijk van uw kind, tenzij u in uw testament iets anders bepaald.

Wie zijn de wettelijke erfgenamen?

Is er geen testament? Dan bepaalt de wet wie de erfgenamen zijn. Het erfrecht verdeelt de erfgenamen in 4 groepen:

  1. echtgenoot, geregistreerde partner en eigen kinderen (geen pleeg- of stiefkind) Als uw kinderen niet meer leven: uw kleinkinderen.
  2. ouders, broers en zussen. Als uw broers en zussen niet meer leven: hun kinderen.
  3. grootouders
  4. overgrootouders

Zijn er in de 1e groep erfgenamen? Dan erven zij. Zijn die er niet? Dan erft de 2e groep. Is er niemand in de 2e groep? Dan erft de 3e groep. En is er ook niemand in de 3e groep? Dan erft de 4e groep. Zijn er helemaal geen erfgenamen? Dan gaat de erfenis naar de staat.

Wat is een verklaring van erfrecht?

In een verklaring van erfrecht staat wie de erfgenamen zijn. Met deze verklaring kunnen de erfgenamen aantonen dat zij recht hebben op de nalatenschap van de overledene. Een verklaring van erfrecht wordt opgemaakt door een notaris.

Aanvaarden of verwerpen

Moet ik een erfenis aanvaarden?

Nee, u kunt de nalatenschap aanvaarden of verwerpen. Iedere erfgenaam bepaalt voor zichzelf of hij/zij de erfenis aanvaardt (zuiver of beneficiair) of verwerpt

Kiest u ervoor om de erfenis zuiver te aanvaarden, dan heeft u recht op alle bezittingen van de overledene, maar u bent ook verantwoordelijk voor de schulden. Kiest u ervoor om de nalatenschap beneficiair te aanvaarden, dan bent u als erfgenaam niet verplicht om een schuld van nalatenschap uit eigen vermogen te voldoen. Echter, u mag ook niets van de bezittingen hebben totdat alle schulden zijn betaald. 

Hoe moet ik een erfenis beneficiair aanvaarden?

U aanvaardt een erfenis beneficiair door een verklaring af te leggen bij (de griffie van) de rechtbank van de laatste woonplaats van de erflater. Dit kan schriftelijk of in persoon bij de centrale balie van de rechtbank. De verklaring wordt vervolgens ingeschreven in het boedelregister. Voor een verklaring bij de rechtbank betaalt u griffierechten.

Als je eerst de erfenis hebt aanvaard, kun je dan later die erfenis verwerpen?

Nee dat kan niet. Er is wellicht wel een mogelijkheid om de zuivere aanvaarding om te zetten in een beneficiaire aanvaarding.

Als je eerst de erfenis zuiver hebt aanvaard, kun je dan later alsnog beneficiar aanvaarden?

In beginsel is het aanvaarden van een erfenis aanvaarden een eenmalige beslissing, die niet kan worden herroepen. Een erfgenaam die zuiver heeft aanvaard kan dus in principe niet meer alsnog beneficiair aanvaarden. Er is echter wel een uitzondering: iemand die de nalatenschap zuiver heeft aanvaard en er nadien achter komt dat erflater onverwachts heel veel schulden had, kan binnen drie maanden naar ontdekking van de schulden een verzoek indienen bij de kantonrechter om alsnog beneficiair te aanvaarden. De erfgenaam moet wel onderzoek hebben gedaan voordat werd aanvaard, een schuld is niet zomaar onverwacht.

Notaris

Is het verplicht een notaris in te schakelen bij de afwikkeling van een nalatenschap?

Nee dat is niet verplicht. Soms is het echter wel noodzakelijk bijvoorbeeld als er een verklaring van erfrecht of executele nodig is. Deze worden enkel opgemaakt door een notaris.

Wat doet een boedelnotaris?

Een boedelnotaris is een notaris die zich bezig houdt met de afwikkeling van de nalatenschap. De betrokken partijen bepalen wat de taak van de boedelnotaris is. Denk hierbij bijvoorbeeld aan het geven van raad en advies, het opstellen van de boedelbeschrijving of een verklaring van erfrecht. Hij kan worden aangewezen door de erfgenamen, de executeur of de vereffenaar. Of er een boedelnotaris betrokken is bij de afwikkeling van de nalatenschap is na te gaan in het boedelregister.

Wat is het boedelregister?

Informatie over een nalatenschap is te vinden in het boedelregister. In het boedelregister is bijvoorbeeld opgenomen welke notaris (boedelnotaris) betrokken (is geweest) bij de afwikkeling van de nalatenschap. In het boedelregister vindt u ook de verklaringen van erfgenamen die de erfenis hebben aanvaard of verworpen. Iedere rechtbank heeft een eigen boedelregister. U kunt het boedelregister kosteloos inzien. Dit doet u bij de rechtbank van de laatste woonplaats van de overledene.

Moet de notaris de erfgenamen benaderen als er iemand is overleden?

Het is een misverstand dat de notaris die het testament van de overledene heeft opgemaakt ook de nalatenschap afwikkelt. De notaris die het testament heeft gemaakt neemt in principe geen contact op met de erfgenamen na een overlijden. Dat doet de notaris alleen als hij of zij is aangewezen als executeur of vereffenaar. De notaris handelt niet uit zichzelf een nalatenschap af. Hij verricht pas werkzaamheden als hij daartoe een opdracht heeft gekregen.

Testament

Wat is een testament?

Een testament is een notariële akte waarin zaken zijn geregeld met betrekking tot de nalatenschap. Iedereen vanaf 16 jaar kan een testament opstellen. In een testament kunnen bijvoorbeeld de volgende zaken zijn geregeld;

  • het benoemen van erfgenamen (dit kan bijvoorbeeld gunstig zijn om erfbelasting te besparen);
  • het onterven van de partner of kinderen;
  • samenwoners (niet getrouwd en geen geregistreerd partnerschap) die van elkaar willen erven;
  • het opnemen van een legaat;
  • het benoemen van een executeur.

Is het mogelijk om dingen te regelen voor mijn huisdieren als mij wat overkomt?

In een testament kunt u heel veel zaken regelen, waaronder uw wensen voor uw huisdier. U zou kunnen opnemen wie het huisdier erft en er voor moet zorgen, al dan niet onder toekenning van een geldbedrag. 

Afwikkeling

Hoe wordt de erfenis verdeeld?

De nalatenschap (erfenis) wordt in gelijke delen verdeeld tussen de erfgenamen. Volgens de wet zijn dat de partner en eventuele kinderen (groep 1). Als de overledene een testament heeft gemaakt, kan van de wettelijke verdeling worden afgeweken. Bijvoorbeeld door een andere verdeelsleutel op te nemen. Of anderen aan te wijzen als erfgenaam.  

 

Voordat de nalatenschap kan worden verdeeld, moet deze in kaart worden gebracht. In een boedelbeschrijving worden alle bezittingen en schulden van de overledene opgenomen. Nadat alle schulden van de overledene zijn betaald, kunnen de bezittingen die resteren (denk aan inboedelspullen, banksaldi, een huis etc.) worden verdeeld tussen de erfgenamen.

Hoe lang duurt de afwikkeling van een erfenis?

Dat is moeilijk te zeggen. Het is namelijk vaak een ingewikkeld juridisch proces waarbij veel komt kijken. Zo moet er eerst duidelijkheid komen over het bestaan van een testament en wie de erfgenamen zijn. Alle bezittingen en schulden moeten in kaart worden gebracht. Daarvoor is van belang dat de administratie van de overledene compleet en toegankelijk is. Belangrijk is ook of alle erfgenamen het met elkaar eens zijn. Dit alles duurt in veel gevallen al snel een jaar. In ingewikkeldere situaties kan dat oplopen tot meerdere jaren.

Hoe weet je of de overledene niet nog een bankrekening had?

Via slapendetegoeden.nl kunt u in één keer navraag doen bij de grootste en bekendste Nederlandse banken. Alleen erfgenamen en executeurs kunnen die navraag doen. Voor een navraag bij één specifieke bank, kunt u direct contact opnemen met de betreffende bank.

Als u alleen weet dat de overledene een bankrekening had bij een bank die niet meer bestaat (u vindt bijvoorbeeld een spaarboekje van een oude bank), kunt u contact opnemen met de rechtsopvolger van die bank. Om uit te zoeken welke bank dat is kan je contact opnemen met De Nederlandse Bank.

De Executeur

Wat doet een executeur?

De executeur regelt de erfenis namens de erfgenamen. Er zijn vrschillende soorten executeurs. Een begrafenisexecuteur regelt alleen de uitvaart. Een ‘normale’ executeur zorgt voor de uitvaart en regelt allerlei zaken omtrent de afwikkeling van de nalatenschap: hij/zij betaalt schulden, keert bedragen uit, verkoopt goederen, dient de aangifte erfbelasitng in etc. De gewone executeur verdeeld de nalatenschap niet, dat moeten de erfgenamen zekf doen. Een executeur-afwikkelingsbewindvoerder heeft dezelfde taken als een ‘gewone’ executeur maar houdt zich vaak ook bezig met de verdeling van de nalatenschap. In het testament staat welke bevoegdheden de executeur heeft.

Ik ben benoemd tot executeur, ben ik verplicht deze taak op me te nemen?

Ja, u mag het executeurschap weigeren. U bent niet verplicht om executeur te worden. In het testament staat vaak benoemd wat er gebeurd als u het executeurschap weigert. Soms is er een reserve executeur aangewezen of heeft de overledene in zijn testament bepaald dat de kantonrechter een nieuwe executeur mag benoemen. Is er geen regeling opgenomen in het testament? Dan zijn de erfgenamen samen vervoegd en verplicht om de nalatenschap af te wikkelen.

Wat is een verklaring van executele?

In een verklaring van executele schrijft de notaris wie er is bemoemd tot executeur en wat zijn bevoegdheden zijn. Een dergelijke verklaring kan door de executeur worden aangevraagd nadat hij zijn benoeming tot executeur heeft aanvaard. Met een verklaring van executele kan de executeur aantonen dat hij bevoegd is om de nalatenschap af te handelen en krijgt de executeur de bevoegdheid om over de erfenis te beschikken.

Mag de executeur een woning verkopen?

Indien de executeur niet alleen de begrafenis mag regelen maar ook de nalatenschap mag afwikkelen, dan mag de executeur alle goederen van de overledene verkopen, mits dit nodig is voor het kunnen betalen van de schulden van de nalatenschap. Als er geen schulden zijn die het noodzakelijk maken om de woning te verkopen, dan kan de executeur alleen met toestemming en medewerking van alle erfgenamen de woning verkopen.

Kan ik de executeur laten ontslaan?

Als de erfgenamen niet tevreden zijn over het handelen van de executeur, dan is er de mogelijkheid om de executeur te laten ontslaan. Dit kan echter alleen als er een gewichtige reden is voor ontslag. U kunt dan denken aan de situatie dat de executeur tekort schiet in zijn taak. Ontslag kan alleen door de rechter worden gegeven als de relatie tussen de executeur en de erfgenamen ernstig is verstoord en hiervoor een goed onderbouwde reden kan worden gegeven.

De executeur testamentair vergoeding en beloning

De beloning voor iemand die de functie van executeur vervuld, is volgens de wet 1% van het vermogen dat op het moment van overlijden aanwezig was. In het testament kan de overleden persoon een andere regeling hebben getroffen over de vergoeding van de executeur. Kosten die de executeur maakt tijdens het uitoefenen van zijn of haar bevoegdheden, kunnen uit het nalatenschap worden voldaan als zij vallen onder beheershandelingen.

De legitieme portie

Wie kunnen aanspraak maken op een legitieme portie?

Kinderen van de overledene. Is het kind overleden voordat diens ouder is komen te overlijden, dan kunnen de kleinkinderen van de overledene (bij plaatsvervulling) aanspraak maken op de legitieme portie.

Bij wie moet ik aanspraak maken op mijn legitieme portie?

U maakt aanspraak op uw legitieme portie door hierop een beroep te doen bij de erfgenamen of executeur als die er is.

Binnen welke termijn dien ik aanspraak te maken op mijn legitieme portie?

Het recht om aanspraak te maken op de legitieme portie vervalt uiterlijk vijf jaar na het overlijden van de overleden ouder. Deze termijn kan niet verlengd worden, ook niet als u er pas na zes jaar achter komt dat uw ouder is komen te overlijden. 

De termijn van vijf jaar kan ook korter zijn.

Wanneer is de legitieme portie opeisbaar?

Hoofdregel is dat de vordering zes maanden na het overlijden van de ouder opeisbaar is. Is er sprake van een wettelijke verdeling, waarbij de langstlevende echtgenoot de goederen van de erfenis verkrijgt, dan is de legitieme portie opeisbaar wanneer de langstlevende echtgenoot failliet wordt verklaard of in de schuldsanering terecht komt of wanneer de langstlevende echtgenoot overlijdt. De overledene kan in een testament afwijken van de hoofdregel en een andere termijn van opeisbaarheid bepalen.

Wat is een legitieme portie?

De legitieme portie is de juridische term voor het in de volksmond gebruikte woord kindsdeel. De legitieme portie van kinderen bestaat uit een geldvordering. U krijgt als kind recht op een deel van de waarde van de nalatenschap, niet op bepaalde goederen. U bent geen erfgenaam, maar schuldeiser van de nalatenschap. U kunt de legitieme portie opeisen. 

Hoe groot is mijn legitieme portie?

Hoe groot is mijn legitieme portie? 

Kort gezegd is de legitieme portie de helft van het erfdeel dat u zou ontvangen als uw overleden ouder geen testament had. Zijn er twee erfgenamen, waarvan u er één zou zijn, dan hebt u recht op de helft van de nalatenschap als er geen testament is. Wordt u onterfd, dan hebt u alleen nog recht op uw legitieme portie. Die is de helft hiervan en dus een vierde deel.

Mijn echtgenoot heeft mij onterfd, heb ik recht op een legitieme portie?

Een onterfde echtgenoot heeft geen recht op geld op bezit. Ook kan een onterfde echtgenoot geen beroep doen op een legitieme portie. Wel heeft hij of zij andere rechten. Als het noodzakelijk is voor zijn of haar verzorging, mag de onterfde de echtelijke woning en meubels tot zes maanden na het overlijden gebruiken (recht op vruchtgebruik). De partner heeft soms ook recht op de rente van bijvoorbeeld de bankrekening.

Legaten

Wat is een legaat?

Dit is een bepaling in het testament van de overledene. Met een legaat laat de overledene iemand een specifiek bedrag of een bepaald object na. U kunt daarbij denken aan een antieke klok, een geldbedrag, een auto of een ander dierbaar goed dat de overledene graag aan een specifiek persoon wil nalaten.

Leg uw vraag aan ons voor

Wij geven binnen 1 werkdag reactie

Neem contact op

Openingstijden

Maandag t/m vrijdag
08:45 -17:15
Openingstijden gedurende Coronacrisis

Bezoekadres

Vondellaan 12
5611 NX Eindhoven
Route

Claassen Advocaten